Archiwum Ringelbluma to unikalny w skali świata zbiór dokumentów stworzony w getcie warszawskim przez 60 członków grupy Oneg Szabat. Archiwum Ringelbluma przetrwało w piwnice szkoły Borochowa do naszych czasów, stanowiąc fundament wiedzy o Holokauście. Archiwum Ringelbluma znajduje się obecnie pod opieką Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma (ŻIH), co potwierdzają dane z jhi.pl oraz wpis na listę Memory of the World.
W pigułce:
- Zbiór liczy ponad 28 tys. kart dokumentów.
- Dwie części ukryto w piwnice szkoły Borochowa.
- ŻIH przechowuje całość kolekcji w Warszawie.
- Zbiory dokumentują życie codzienne w getcie.
- Część pierwsza: 10 skrzynek ukrytych w lipcu 1942 roku.
- Część druga: 2 bańki po mleku ukryte w lutym 1943 roku.
- Miejsce: piwnice szkoły Borochowa przy ul. Nowolipki 68.
- Opiekun: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma.
- Status: lista Memory of the World.
Dlaczego Archiwum Ringelbluma jest wpisane na listę Memory of the World?
Archiwum Ringelbluma uzyskało prestiżowy status dziedzictwa światowego w 1999 roku ze względu na unikatowość źródeł o Holokauście. Według portalu unesco.org, kolekcja ta jest uznawana za jedno z najważniejszych świadectw XX wieku. Dokumentacja ta pozwala zrozumieć mechanizmy oporu cywilnego w obliczu totalitaryzmu.
Gdzie przechowywane są jednostki archiwalne?
Jednostki archiwalne są przechowywane w klimatyzowane magazyny archiwalne należące do ŻIH. Instytucja ta stosuje kwasoodporne teczki archiwalne dla ochrony papieru kwaśnego. Każdy badacz może sprawdzić katalog zbiorów Archiwum Ringelbluma w czytelni instytutu. To ważne dla badaczy.
Kto tworzył Oneg Szabat w getcie?
Oneg Szabat utworzył Emanuel Ringelblum 22 listopada 1940 roku w swoim mieszkaniu. W skład zespołu wchodzili m.in. Rachela Auerbach, Hersz Wasser, Bluma Wasser oraz Gela Seksztajn. Dokumentacja gospodarcza Judenratu oraz prasa konspiracyjna getta powstawały dzięki ich wielkiej odwadze. Zespół liczył około 60 osób.
Jakie zadania realizowali członkowie Oneg Szabat?
Członkowie Oneg Szabat gromadzili relacje o zagładzie, fotografie dokumentalne getta oraz rysunki i akwarele getta. Pozyskiwano nawet papiery wartościowe getta. Wszystko to trafiło do zespołu archiwalnego nr 302. Praca ta wymagała ogromnej konspiracji.
Jak ukryto część pierwsza archiwum i część druga archiwum?
Część pierwsza archiwum została ukryta w 10 skrzynkach w lipcu 1942 roku przez Dawida Grabera i Nachuma Grzywacza. Część druga archiwum trafiła do dwóch baniek po mleku w lutym 1943 roku. Obie skrytki zabezpieczono w piwnice szkoły Borochowa. Były to miejsca tajne.
Ile ważyło znalezisko odnalezione w 1946 roku?
Odnaleziona część archiwum w 1946 roku zawierała 20 740 kart przechowywanych w metalowych pojemnikach. Dziś dokumenty te poddawane są procesom takim jak mikrofilmowanie negatywowe. Dane z polin.pl wskazują na ogrom pracy włożonej w ich konserwację. To była mrówcza praca.
Kiedy odnaleziono zbiory w ruinach Warszawy?
Pierwsze dokumenty wydobyto 18 września 1946 roku, a drugą partię przypadkowo 1 grudnia 1950 roku. Prace budowlane w piwnice szkoły Borochowa pozwoliły odzyskać 7910 kart. Było to wielkie odkrycie. Dzięki temu znamy prawdę.
Czy istnieje dostęp do bazy danych dokumentów żydowskich?
ŻIH udostępnia zbiory poprzez format XML-EAD oraz mikrofilmowanie archiwalne. Można tam znaleźć kartoteka wysiedleńcza oraz korespondencja prywatna z getta. Koszt kwerendy archiwalnej to często 0 zł. Wystarczy złożyć wniosek.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kart liczy Archiwum Ringelbluma?
Zbiór liczy ponad 28 tys. kart. To ogromna baza wiedzy dla historyków.
Gdzie ukryto bańki na mleko?
Bańki ukryto w piwnice szkoły Borochowa. To bardzo ważne miejsce na mapie miasta.
Czy Ringelblum przeżył wojnę?
Nie. Ringelblum zginął w marcu 1944 roku. Został rozstrzelany przez Niemców po wydaniu kryjówki.
Jakie języki dominują w zbiorach?
Dominują język polski oraz jidysz. Występują także wtręty w języku niemieckim i hebrajskim.
Czy można oglądać dokumenty online?
Tak, ŻIH prowadzi digitalizację wysokiej rozdzielczości. Wiele jednostek jest dostępnych przez internet.
Całość dokumentacji zachowuje pamięć o ofiarach. Warto korzystać z zasobów ŻIH w Warszawie.